فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٥٥٢ - ١ فضل بن شاذان

و اين شخصيت ها، مناظره ها واحتجاج هايى با مخالفان داشته اند كه در كتابهاى تاريخ، نقل شده است. و در رأس آنها حمران بن اعين شيبانى، هشام بن سالم جواليقى، سيد حميرى و كميت اسدى جاى دارند.[١]

متكلمان شيعه در قرن سوم

در قرن سوم، از ميان شيعيان، متكلمان زبردستى برخاستند كه غالباً از شاگردان امام هادى و حضرت عسكرى(عليهما السلام)هستند. اينك برخى از نام آوران آنها را برمى شمريم:

١. فضل بن شاذانوى ابومحمد فضل بن شاذان بن خليل ازدى نيشابورى است. پدر او از اصحاب يونس بن عبدالرحمن بوده و خود او از امام جواد(عليه السلام) و حتى گفته شده از امام رضا(عليه السلام) نقل روايت كرده است.

او يكى از فقيهان نام آور و متكلمان عصر خود بوده و عظمت و بزرگوارى او بيش از آن است كه از آن گفتگو كنيم. گنجى شافعى مى گويد: او يكصد و هشتاد كتاب نوشت. شيخ در رجال خود او را از اصحاب امام هادى و عسكرى(عليهما السلام)شمرده ومى گويد در سال ٢٦٠هـ درگذشته است. نجاشى و شيخ و كشى اسامى كتابهاى او را نقل كرده اند .[٢]